El ve El Bileği Cerrahisi

El; kemikler, küçük eklemler, tendonlar, bağlar, damarlar ve sinirlerin çok hassas bir uyumla çalıştığı bir yapıdır.

Günlük yaşamda basit görünen kavrama, düğme ilikleme veya telefon kullanma gibi hareketler bile bu yapıların birlikte çalışmasını gerektirir.

El ve el bileği cerrahisi; sinir sıkışmaları, tendon hastalıkları, kistler, kırık ve çıkıklar, bağ yaralanmaları, kireçlenmeler ve kesilere bağlı tendon-sinir yaralanmalarıyla ilgilenir.

Tedavi her zaman cerrahi değildir. Atel, aktivite düzenlemesi, ilaç, enjeksiyon ve rehabilitasyon sık kullanılan seçeneklerdir.

Omuz ve Dirsek Cerrahileri

Muayene, Tanı, Tedavi ve Cerrahi Yöntemler

Omuz ve dirsek eklemleri; günlük yaşam aktiviteleri, çalışma hayatı ve sportif faaliyetler sırasında üst ekstremitenin hareketliliğini sağlayan önemli eklemlerdir.

Bu bölgelerde ortaya çıkan ağrı, hareket kısıtlılığı, güç kaybı, şişlik veya travma sonrası gelişen fonksiyon kaybı kişinin yaşam kalitesini önemli ölçüde etkileyebilir.

Omuz ve dirsek hastalıklarının tedavisinde amaç; ağrıyı azaltmak, eklem hareket açıklığını ve kas gücünü korumak, günlük yaşam fonksiyonlarını yeniden kazandırmak ve mümkün olduğunca eklemin doğal yapısını korumaktır.

Tedavi planı hastanın yaşı, aktivite düzeyi, şikâyetlerinin süresi, hastalığın tipi ve görüntüleme bulguları birlikte değerlendirilerek belirlenir.

Muayene

Omuz veya dirsek şikâyeti olan hastanın değerlendirilmesi ayrıntılı bir hasta öyküsü ve fizik muayene ile başlar.

Muayene sırasında şu durumlar değerlendirilir:

• Ağrının ne zaman ve nasıl başladığı
• Travma veya spor yaralanması öyküsü
• Ağrının yeri ve karakteri
• Gece ağrısı
• Hareket kısıtlılığı
• Kas gücünde azalma
• Uyuşma ve karıncalanma
• Daha önce uygulanan tedaviler
• Hastanın günlük yaşam ve sportif aktiviteleri

Bunun ardından omuz veya dirseğin hareket açıklığı, kas gücü, eklem stabilitesi ve ilgili tendonların fonksiyonları incelenir. Gerektiğinde boyun, sinir sistemi ve el bileği gibi komşu bölgeler de değerlendirilir.

Tanı Yöntemleri

Fizik muayenenin ardından gerekli görüldüğünde çeşitli görüntüleme ve laboratuvar yöntemlerinden yararlanılır.

Direkt Grafi (Röntgen)

Kemik yapının değerlendirilmesinde ilk kullanılan görüntüleme yöntemlerinden biridir. Kırık, çıkık, kireçlenme, eklem aralığında daralma ve bazı kemik hastalıkları röntgen ile değerlendirilebilir.

Ultrasonografi

Özellikle omuz çevresindeki tendonların ve yumuşak dokuların değerlendirilmesinde kullanılabilir. Rotator manşet tendonları, biseps tendonu ve bazı kas-tendon problemleri ultrasonografi ile incelenebilir.

Manyetik Rezonans Görüntüleme (MR)

Tendon, bağ, kıkırdak, labrum ve diğer yumuşak dokuların değerlendirilmesinde önemli bir yöntemdir. Rotator manşet yırtıkları, labrum lezyonları, tendon problemleri ve dirsek çevresindeki yumuşak doku patolojilerinin tanısında kullanılabilir.

Bilgisayarlı Tomografi (BT)

Özellikle karmaşık kırıkların, kemik yapısındaki problemlerin ve cerrahi planlamanın gerektiği durumlarda tercih edilebilir.

Elektromiyografi (EMG)

Uyuşma, güç kaybı veya sinir sıkışması düşünülen hastalarda sinirlerin fonksiyonlarının değerlendirilmesine yardımcı olabilir.

Tanı yalnızca görüntüleme sonuçlarına göre konulmaz. Hastanın şikâyetleri, fizik muayene ve görüntüleme bulguları birlikte değerlendirilir.

Omuz Hastalıkları

Omuz ağrısının birçok farklı nedeni olabilir. En sık karşılaşılan problemler şunlardır:

• Rotator manşet yırtıkları
• Omuz sıkışma sendromu
• Donuk omuz
• Omuz çıkığı ve tekrarlayan omuz çıkıkları
• Labrum yırtıkları
• Omuz eklem kireçlenmesi
• Travmaya bağlı kırıklar
• Biseps tendon hastalıkları
• Akromiyoklaviküler eklem problemleri

Tanı için hastanın şikâyetleri ve fizik muayenesinin yanı sıra röntgen, ultrasonografi ve gerektiğinde manyetik rezonans görüntüleme yöntemlerinden yararlanılabilir.

Dirsek Hastalıkları

Dirsek eklemi, kolun bükülmesi, açılması ve ön kolun dönme hareketlerinde önemli rol oynar. Dirsekte ağrı ve hareket kısıtlılığına yol açabilen başlıca sorunlar şunlardır:

• Tenisçi dirseği
• Golfçü dirseği
• Dirsek bağ yaralanmaları
• Dirsek çıkıkları
• Dirsek kırıkları
• Kıkırdak ve eklem hasarları
• Dirsek eklem kireçlenmesi
• Sinir sıkışmaları
• Spor yaralanmaları

Tedavi, hastalığın türüne ve şiddetine göre kişiye özel olarak planlanır.

Omuz ve Dirsek Hastalıklarında Tedavi Yöntemleri

Omuz ve dirsek hastalıklarının tamamında cerrahi tedavi gerekli değildir. Birçok hastada öncelikle konservatif, yani ameliyatsız tedaviler uygulanır.

Ameliyatsız Tedaviler

Hastalığın türüne göre şu yöntemler kullanılabilir:

• Aktivite düzenlenmesi
• İstirahat
• Ağrı kesici ve antiinflamatuvar ilaçlar
• Fizik tedavi ve rehabilitasyon
• Kas güçlendirme ve germe egzersizleri
• Eklem hareket açıklığını artıran egzersizler
• Uygun hastalarda enjeksiyon tedavileri

Ameliyatsız tedavinin süresi ve içeriği hastalığın türüne göre değişir.

Omuz Cerrahileri

Omuz bölgesinde travmatik ve dejeneratif çok sayıda hastalık görülebilir. Cerrahi tedavi, özellikle ameliyatsız tedaviden yeterli sonuç alınamayan veya belirgin yapısal problemlerin bulunduğu durumlarda gündeme gelir.

Artroskopik Omuz Cerrahisi

Artroskopi, eklemin küçük kesiler aracılığıyla kamera yardımıyla değerlendirilmesi ve gerekli işlemlerin özel cerrahi aletlerle yapılmasıdır.

Artroskopik yöntem şu durumlarda kullanılabilir:

• Rotator manşet yırtıkları
• Omuz sıkışma sendromu
• Labrum yırtıkları
• Omuz çıkığına bağlı stabilite problemleri
• Biseps tendonu problemleri
• Eklem içindeki bazı kıkırdak ve sinovyal problemler

El ve El Bileği Şikâyetlerinde Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

• Gece uykudan uyandıran veya giderek artan el uyuşması
• Elde ya da parmaklarda güç kaybı ve eşyaları sık düşürme
• Parmakta tekrarlayan takılma veya kilitlenme
• Düşme sonrasında geçmeyen el bileği veya başparmak tarafı ağrısı
• Kesi sonrasında parmağı açamama, kapatamama veya yeni gelişen uyuşma
• El veya el bileğinde giderek büyüyen bir şişlik
• Travma sonrasında belirgin şekil bozukluğu veya dolaşım problemi

Genel Değerlendirme

Omuz, dirsek, el ve el bileği hastalıklarında aynı tanıya sahip iki kişinin tedavisi birbirinden farklı olabilir. Çünkü tedavi yalnızca röntgen veya MR görüntüsüne göre planlanmaz. Hastanın yaşı, şikâyetleri, muayenesi, günlük yaşam beklentileri ve hastalığın derecesi birlikte değerlendirilir.

Amaç yalnızca ağrıyı azaltmak değildir. Sinir ve kas fonksiyonlarını korumak, hareket kabiliyetini sürdürmek ve kişinin günlük yaşamına mümkün olan en iyi şekilde dönmesini sağlamak temel hedefler arasındadır.

Cerrahi gerektiğinde uygulanacak yöntem, hastalığın özelliklerine göre kişiye özel olarak belirlenir.

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı ve tedavi için hekim muayenesinin yerini tutmaz.